Traugutta / Delbrückalle

Traugutta 143 – dawny dom radcy i urzędnika Starck 

Zostań na chwilę i posłuchaj...

Opowieści o budynku, który możliwe, że jako mieszkaniec Szczecina mijasz bardzo często. Korzystasz z ulicy Traugutta w drodze do domu albo do pracy? To niemal na pewno mijasz budynek, który stoi niedaleko od skrzyżowania z Wojska Polskiego - ma ciekawie zdobione szczyty, kremową elewację i lekko różowe dodatki do okien. No i okiennice właśnie! 🙂

 

Kliknij i rozwiń spis treści

Wiele starych budynków w Szczecinie mijamy bezinteresownie. Wielu mieszkańców używa ulicy Traugutta jako trasy przelotowej „północ-południe”, chociaż sama uliczka nie powinna utrzymywać takiego ruchu. Miasto ma w planach dalszy etap obwodnicy śródmiejskiej, jaka miałaby „iść” wzdłuż torów kolejowych na wschód. Z jednej strony taka trasa mogłaby odciążyć Pogodno i Traugutta właśnie, ale z drugiej strony byłaby kolejną „granicą” w miejskiej zabudowie, jaką widać z daleka na krajobrazie miasta. W tym poście zrobimy kolejne „poof” z historii budynku, który możliwe, że do tej pory stał anonimowo – nie posiadał większego opracowania swojego dawnego mieszkańca lub właściciela. W tym wypadku żyjący tu urzędnik był najemcą, a nie właścicielem.

Romuald Traugutt i Hugo Delbrück

Patronem dzisiejszym jest postać niemal obowiązkowa dla uczniów szkół – urodzony 16 stycznia 1826 roku we wsi Szostakowo na dzisiejszej Białorusi polski działacz powstania styczniowego, generał i dyktator. Jego ojcem był Ludwik Traugutt, a matką Alojza Traugutt z domu Błocka. Co często było pomijane – Romuald Traugutt miał niemieckie korzenie, od strony ojca. Brał udział w wielu potyczkach, służył w armii rosyjskiej, a on sam zaangażował się w działalność powstańczą. Po aresztowaniu został stracony 5 sierpnia 1864 roku w Warszawie, w dzisiejszym Parku Traugutta, o 10 rano. Wyrok wykonano również na innych członkach Ruchu Narodowego. Egzekucja była momentem wielkiej manifestacji patriotycznej, której władze rosyjskie nie odważyły się spacyfikować z uwagi na ilość uczestników. O jego pamięć intensywnie dbał jego potomek – prawnuk pułkownik Andrzej Juszkiewicz (1923-2009).

Patronem przedwojennym był najprawdopodobniej Hugo Delbrück, którego postać była już opisywana w związku z jego „świątynią dumania” oraz związana ze Szczecinem. Patronem raczej nie był Hans Delbrück – niemiecki historyk i polityk – z racji, że w momencie wyznaczania ulicy Delbrückallee wciąż żył, zmarł dopiero w 1929 roku, gdy ulicę wyznaczano kilkanaście lat wcześniej. Hugo, o jakim na początku urodził się w 1825 roku w Magdeburgu, a następnie w Szczecinie stał się znanym przemysłowcem, który zasłynął ze znakomitych pomysłów na rozwój. Można o nim więcej poczytać w poprzednim poście pod tym adresem. W współprowadzonej Stettiner Portland-Zement-Fabrik „Zullchow” działał również na rzecz pracowników. Według obszernej publikacji z początku XX wieku w fabryce pracownicy strajkowali tylko… jeden raz (!)… w ciągu 50 lat. A strajk objął tylko najlepiej opłacany dział i to nie w kwestii pensji, a kwestię honorową cechu bednarzy. Hugo Delbrück zmarł 26 września 1900 roku w nadmorskim Heringsdorf, tuż obok Świnoujścia. Nikt inny raczej nie mógł zasługiwać o takim nazwisku w Szczecinie krótko po swojej śmierci na swoją ulicę – dawna Delbrückallee pojawia się u zarania I Wojny Światowej, jeszcze oczywiście bez zabudowy.

Wirtualna karma

Redakcyjny kiciuch i jego pełna miska
50 zł Jednorazowo
  • Twój kafelek w Galerii Wspierających jeżeli chcesz!
  • Ranga "Mini Wspieracz" na Forum Dyskusyjnym
  • Wirtualna piona! Dzięki takim ludziom jak Ty możemy opłacać licencje, serwer oraz domenę.

Na serwer

Koszty, licencje... 💝
100 zł Jednorazowo
  • Twój kafelek w Galerii Wspierających jeżeli chcesz!
  • Ranga "Średni Wspieracz" na Forum Dyskusyjnym
  • Podziękowania personalne na Grupie Facebook specjalnym postem
Dobry wybór

Zdecyduję samemu

Dzięki za 5 zł lub nawet 500 zł!
Dowolnie Jednorazowo
  • Twój kafelek w Galerii Wspierających jeżeli chcesz!
  • Ranga "Wspieracz" na Forum Dyskusyjnym zależna od kwoty (Mini 50+, Średni 100+, Wielki 200 +)
  • Podziękowania personalne na Grupie Facebook specjalnym postem przy wsparciu od 100 zł

🔍︎ Możesz powiększyć kafelki kliknięciem

Urzędnik i radca – Wilhelm Paul Johann August Starck

Do domu o dawnym adresie Delbrückallee 143, a dziś Traugutta 143 w około 1926 roku wprowadza się Wilhelm Paul Johann August Starck. Nie był właścicielem adresu. Po ukończeniu inwestycji budowlanej właścicielem było Provinzialverband von Pommern, a pan Starck jedynie najemcą budynku. Jego historia jest dość rozbudowana i rozpoczyna się od prostej pracy urzędniczej, kiedy według ksiąg mógł mieszkać na dawnej Gartenstraße, dzisiejszej Odzieżowej, w pierwszych latach XX wieku. Przyszedł na świat w Szczecinie, 19 lipca 1877 roku, a jego ojcem był bankowiec Paul Friedrich August Starck, matką zaś Berta Emilie Eleonore Hermine Starck z domu Block. Późniejsze jego adresy zamieszkania zmieniają się dynamicznie, ale ogólnie mieszka w centrum Szczecina – w nieistniejącej kamienicy przy kompleksie PŻM i Galaxy, następnie na krótko przy Czesława, by zamieszkać dłużej przy ulicy Matejki. W wieku 26 lat weźmie ślub – 1 sierpnia 1903 roku na męża wybierze go pani Katharina Maria Dorothea Stiebler. Według dokumentów 1 lipca 1904 roku rodzi mu się córeczka – Elisabeth Charlotte Berta Starck.

W domu Traugutta 143Delbrückallee 143 zamieszka w około 1926 roku powoli awansując. Był księgowym w zarządzie prowincji, dyrektorem księgowym, następnie radcą administracji prowincji i przed śmiercią występuje jako „oberlandesverwaltungsrat„. W księgach adresowych zapisany jest jako jedyny mieszkaniec budynku, oczywiście żyjąc wraz z żoną. Przez kolejne lata do 1945 roku nic się w kwestii domu nie zmienia. Niestety, możliwe że pan Wilhelm Paul Johann August Starck spoczął już w polskim Szczecinie, a żona musiała pozostawić jego grób po zmianie granic. Według aktu zgonu możliwe, że chorował na raka jelita grubego i zmarł 8 sierpnia 1945 roku o 20:00 w szpitalu przy dawnej Roonstraße, czyli dzisiejszej Piotra Skargi. Mało prawdopodobne, by rodzina już w 1945 roku mogła zabrać ciało i pochować na zachodzie – mógł być pochowany w już polskim Szczecinie

Według zdjęć z 2011 roku w budynku działała firma SRT, której szyld już nie jest widoczny w 2013 roku. Również między 2013, a 2014 budynek przeszedł remont, a następnie był na wynajem. Kolejne kadry z map pokazują, że w lipcu 2017 roku działało centrum psychologiczno-terapeutyczne Synergia, a w maju 2021 roku budynek był wystawiony na sprzedaż.  W 2024 roku na mapach możemy znaleźć informację, że pod adresem Traugutta 143 działa Agencja Reklamowa Fiori.

Widzę BŁĄD, mam sugestię!
Ostatnia aktualizacja 2 miesiące temu
Możesz zgłosić problem lub propozycję rozwinięcia guzikiem poniżej albo dołącz do nas na forum dyskusyjnym. 

Zajrzyj w okolicę postu!

Po prawej stronie znajdziesz mapę z lokalizacją omawianego tematu. To mapa interaktywna!

Możesz ja kliknąć i oddalić widok kółkiem myszy, co pozwoli Ci zobaczyć inne posty znajdujące się w tej okolicy. Możesz użyć „Mapy Historycznej” Szczecina, by zobaczyć ją w pełnej formie. Kliknięcie w ikonę pokaże Ci miniaturę i tytuł.

Travelers' Map is loading...
If you see this after your page is loaded completely, leafletJS files are missing.

Dodaj komentarz

Historyczny Szczecin